Inyathelo in the Headlines

Kroos het hom snags geroep - BURGER (Kaap Stedelik) 06 Oct 2011

Emeritus-aartsbiskop Desmond Tutu word more 80 jaar oud. Sy vrou, NOMALIZO LEAH TUTU, deel haar herinneringe oor die "verwaande seun" wat sy liefge-kry het. My eerste indruk van horn was dat hy die verwaande seun van die skoolhoof is. Toe ek horn the eerste keer gesien het, was ek in my tienerjare. Dit was in Krugersdorp, waar sy pa die hoof van my primere skool was. Primere skole het destyds 'anger aangehou as vandag. Wat vandag as middelskool bekend is, was toe deel van primere skool. Ek was 13 of 14, en by was twee jaar ouer. Die eerste keer toe ek horn gesien het, was sy pa in ons klaskamer en het hy kom sakgeld haal.

Ek het geweet hy is die hoof se seun en dat hy onlangs ernstig siek was, Hy was in 'n hoerskool op 'n ander plek as die een waar ons gewoon het. Ek was goed bevriend met sy jonger suster en was dikwels by sy huis voordat ek enige drome gekoester het om met horn uit te gaan. Dit het nie my indruk van horn as die hoof se verwaande seun verander nie. Hy was aan die herstel van tuberkulose. Sy gesin het letterlik om horn getrippel en horn opgepas soos 'n mens met 'n seer tand sal doen. Maar ek het van horn gehou. Hy het gelyk na 'n gawe on om in die omtrek te he. Hy was baie bedagsaam en het soos 'n ware beer opgetree. Ek dink sy ouers was oak mal oor my. Toe ek in die hoerskool kom, het ek gedink hy is baie aantreklik! Ek weet nie of hy so aantreklik gelyk het omdat by die hoof se seun was en of dit regte verliefdheid was nie.

In daardie dae was skoolhoofde se seuns altyd op 'n manier aantreklik. Ons het in my laaste jaar op onderwyskollege begin uitgaan. Sy jonger suster, my vriendin, het intussen opgeskop en getrou. Ek het steeds by haar gekuier, maar ek kan nie onthou dat ek haar broer ooit daar gesien het nie. Eendag was hy net uit die bloute daar. . Hy het die een of ander opmerking gemaak - wat dit was, kan ek nie onthou nie. Dit was die eerste gesprek wat ons in al daardie jare gehad het. Ek dink hy het gevra hoe ek op kollege vaar, of so jets onbelangriks. Ek het toe met horn as my gelyke begin praat, en na 'n ruk het ons begin uitgaan. Ons het so twee jaar lank uitgegaan. Die vreemde ding oor sy huweliksaanbod . . . ek kan in alle eerlikheid nie se by het om my hand gevra nie, want hy het dit op 'n baie vreemde manier gestel. Hy het gese: "Jy weet my ouers wil he ek moet trou." En ek het gedink: "Ja?" Die gesprek het na ander onderwerpe aanbeweeg.

Later, toe ek terug op kollege was, het ek horn laat weet: "Wel, ek dink ek sal jou help om jou ouers se wens te gehoorsaam." Dit het gebeur toe my eindeksamen op hande was, Ek was baie bewus van die indruk wat ek by ons ouers sou wek oor die sukses van my studie. Hy het gese hy wil in Desember, wanneer ek huis toe kom, met familie-onderhandelinge oor ons troue begin. My antwoord was: "Jy weet wat my ma se reaksie sal wees as ek dop? Sy sal se: 'Ek is nie verbaas dat jy gedop het as jy aan 'n trouery gedink het nie; "

Ek het dus gevra hy moenie met so jets begin voordat ek my uitslae gekry het nie. Toe dit kern, het ek baie goed geslaag. Ons het ooreengekom dat onderhandelinge kan begin. Dit was ná Kersfees. Ons is in Julie getroud. Teen daardie tyd was albei sy susters getroud en in hul eie huise. Ek het by sy ouers gaan woon. Dit was in daardie dae die gebruik. Jy het getrou en by jou skoonouers gaan woon. Die Xhosa-woord daarvoor is uyakotisa, wat beteken jy is 'n nuwe urnakoti (bruid). En ukukotisa in ware Afrika-tradisie ( die kuns om 'n pasgetroude in die huis van jou man te wees) is wanneer jy jou skoonouers wil beindruk deur te wys watter goeie vrou jy vir hul seun gaan wees. Jy word vroeg wakker, maak vir hulle tee, ensovoorts. Ek het niks van die aard gedoen nie. Dit was winter toe ons getroud is. Dit was koud. Sy pa het soggens vroeg aan ons deur geklop en gese: "Hei, moenie opstaan nie, dit is ysig buite! Wil julle koffie of tee he?"

Desmond het gewoonlik kakao gekies en ek tee. Sy pa het vir ons kakao en tee in die bed gebring. In ons Afrikatradisie was dit onbekend! My ma was nogal verras oor hoe ek in my skoonouers se huis bederf is. Sy ouers was mal oor horn en het horn bederf Dit was altyd "Seun, dit" en "Seun dat". Veral sy ma het horn bale bederf Sy het 'n hoe dunk van horn gehad en hy van haar. Hy het nie so goed met sy pa oor die weg gekom nie. Sy pa het soms heelwat gedrink, en hy het dit gehaat. Hy het dit gehaat as sy pa aangeklam was. Sy pa was so vriendelik en liefdevol as hy onder die invloed was. Maar Desmond het glad nie daarvan gehou nie. Hy wounie he sy pa moet drink nie.

Ons is in Julie getroud en het eers na Kersfees in ons eie huis ingetrek. Dit het bestaan uit drie vertrekke: 'n slaapkamer, 'n kombuis en 'n eetkamer. Maar ons het 'n sofa in die eetkamer gehad wat ons as 'n bed vir gaste gebruik het. Daar was 'n soort stort met koue water wat ons nooit as 'n stort gebruik het nie, maar eerder as 'n bereplek. Daar was nie eintlik 'n badkamer nie. Ons het water op die koolstoof verhit en in 'n groot metaalbad gegooi wat in die middel van die kamer gestaan het. Dit was die badkamer. Desmond was nooit 'n kok sops my skoonpa nie. Hy kon net skoorunaak. Hy het skoongemaak, skottelgoed gewas en was waarskynlik een van die min swart mans wat doeke gewas het. Ek is steeds verbaas as ek jong vroue hoor praat oor mans wat nie dit of dat wil doen nie. Ek clink hy was sy tyd ver vooruit wat hulp in die huis betref.

Ons het saam gewerk. Hy is 'n netjiese man, netjieser as ek. Hy haat 'n gemors en sou opstaan en afstof of uitvee. Ons het ons kinders saam grootgemaak. Hy was van meet af 'n beter ouer as ek. Ek het 'n kort humeur, en my kinders sou my nooit roep nie. Dit was altyd: "Pappa, Pappa." In die nag as die komberse afgeval het, sou dit altyd wees: "Pappa, Pappa, my komberse het afgeval." Nooit "Mamma" nie. Hulle het van beter geweet. Nomalizo Leah Tutu, gebore Shenxane, is die ma van emeritus-aartsbiskop Desmond Tutu se vier kinders. Sy het haar beywer vir beter werksomstandighede vir huiswerkers in Suid-Afrika en het in 1983 die Suid-Afrikaanse Huiswerkersvereniging help stig.

Verledejaar is sy en haar man met die Inyathelo Indima-Tema Philanthropy-toekenning vereer. Die bostaande is 'n uittreksel uit die book Tutu - The Authorised Portrait deur Allister Sparks en Mpho A. Tutu. Dit word deur Pan Macmillan uitgegee en kos R350. kJ, 11 Ons het ons kinders saam grootgemaak. Hy was van meet af in beter ouer as ek. My kinders sou my nooit roep nie. Dit was altyd: 'Pappa, Pappa: Desmond Mpilo Tutu en Nomalizo Leah Shenxane op hul troudag op 2 Julie 1955, Foto's: VERSKAF Die egpaar Tutu en hut vier kinders toe hulle klein was.. Tutu - The Authorised Portrait deur Allister Sparks en Mpho A. Tutu.